Historia e-książki, czyli 40 lat minęło

Michael Hart i Gregory Newby | Zdjęcie: Wikipedia

No właśnie, niewiele osób jeszcze o tym wie, że książka elektroniczna w tym roku ukończy 40 lat.

Dla wielu z nas e-książka pojawiła się wtedy, gdy po raz pierwszy usłyszeliśmy o Kindle, albo gdy na targach książki dotknęliśmy czytnika eClicto lub też gdy pobraliśmy na telefon aplikację Nexto.

Być może są tacy, którzy chcą wymazać z pamięci te nieszczególne chwile spędzone z e-książkami w czasach, gdy były zwykłymi dokumentami w formacie Word, co więcej – sprawiającymi same kłopoty i, oczywiście, nie wyświetlającymi polskich znaków.

Ojcem e-książki, człowiekiem, któremu wszyscy powinniśmy dziękować za to co zrobił, i to dziękować nie tylko w tym roku, jest Michael S. Hart. W 1971 r. uruchomił Project Gutenberg – inicjatywę mającą na celu digitalizację książek do których wygasły prawa autorskie. Obecnie w katalogu PG znajdują się ponad 33 tysiące tytułów. Może wydawać się mało, przecież Google zdążył w kilka lat zeskanować kilkanaście milionów.

Tylko że to co robi Google jest pochodną wizjonerskiego projektu Harta. Zamienił on na formę cyfrową “Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych” i to właśnie ten tekst uznawany jest za pierwszą e-książkę na świecie.

1971 rok… to jeszcze raczej nie raczkowałem. A gdy w 1985 Voyager sprzedawał książki na płytach CD, byłem zakochany na umór w Ani, która była niestety zakochana w jednym takim długowłosym gitarzyście z zespołu Appendix (co za nazwa). Z kolei gdy siedzieliśmy na przełęczy w Tien-szanie i zajadaliśmy lody ze śniegu zmieszanego z mlekiem w proszku, Brad Tempelton zdążył już zapomnieć, że dostał nominację do Hugo Awards – za swoją książkę opublikowaną na płycie CD. W 1997 roku pracowałem w agencji Euro RSCG i wymyślałem kolejne slogany dla Peugeota, nic nie wiedząc o tym, że powstała firma E-Ink, produkująca ekrany w technologii e-papieru. To było 14 lat temu.

Fajne przeżycie, mówię wam, porównać życiorys e-książki ze swoim własnym. Minął kawał czasu, a my ciągle się zastanawiamy czy warto zainteresować się e-książką i czy aby nie jest ona przelotną modą jak buty Emu. A co miał powiedzieć 40 lat temu facet, który nie mógł wiedzieć, że komputer będzie w co drugim domu?

A jeśli zapytać, jak czuje się jubilat w tak pięknym wieku, to odpowiem tak: nie jest to ten e-book* na progu kryzysu wieku średniego, ale zdecydowanie bardziej jest to ta e-książka – pełna energii, trochę nieprzewidywalna i bardzo zmienna. A co najważniejsze: całe życie przed nią.

Historia e-książki na świecie

1971 Michael Hart zakłada Project Gutenberg
1985 powstaje Voyager Company – pierwsza na świecie firma sprzedająca treść na płytach CD – w ofercie dostępne są głównie filmy, ale pojawiają się również książki
1993 firma Digital Book Inc. zaczyna sprzedawać książki na dyskietkach, w formacie dbf (digital book format)
1993 jedną z nominacji do Hugo Awards w kategorii “powieść” zdobywa tekst opublikowany przez Brada Templetona na płycie CD
1997 Joseph Jacobson zakłada firmę E-Ink Corporation, specjalizującą się w produkcji e-papieru
1998 premiera pierwszych urządzeń dedykowanych czytaniu e-książek – są to czytniki SoftBook oraz Rocket EBook
1998 powstaje pierwsza e-księgarnia, eReader.com, umożliwiająca pobranie kupionej książki ze strony internetowej
1998 uruchomiona zostaje pierwsza biblioteka internetowa – NetLibrary
2000 książka Stephena Kinga, Riding the Bullet, oferowana jest jedynie w postaci pliku cyfrowego
2002
wydawnictwa Harper Collins oraz Random House rozpoczynają sprzedaż cyfrowych wersji swoich książek
2006 Sony przedstawia czytnik z technologią e-papieru – Sony Reader
2006 Powstaje serwis Feedbooks, który umożliwa pobieranie e-książek na urządzenia mobilne
2007 na rynek wprowadzony zostaje iPhone; wbrew intencjom szefa Apple, Steve Jobsa (sławne “people stop reading”), urządzenie w krótkim czasie staje się najpopularniejszym czytnikiem e-książek na świecie – aplikację książkową Stanza ściągnięto w ciągu trzech lat ponad 4 miliony razy
2007 Amazon wprowadza w USA pierwszą generację czytnika Kindle
2008 Oprah Winfrey promuje w swoim programie telewizyjnym czytnik Kindle – pierwszy krok na drodze do upowszechnienia e-książek
2008 oficjalny start projektu Europeana, która ma być wirtualną biblioteką Europy; do tej pory zasoby serwisu zawierają ponad 7 milionów pozycji, w tym książki w postaci cyfrowej
2009 Amazon rozpoczyna sprzedaż czytnika Kindle 2 oraz publikacji z Kindle Store poza granicami USA
2010 Apple wprowadza na rynek iPada i uruchamia swoją e-księgarnię iBookstore, obsługiwaną przez aplikację iBooks; po dwóch miesiącach 22% sprzedaży e-książek w USA odbywało się poprzez iBookstore
2010 Jeff Bezos oznajmia, że w drugim kwartale 2010 sprzedaż książek elektronicznych w Amazon.com przewyższyła sprzedaż książek w twardej oprawie; amerykański gigant spodziewa się, że w ciągu kilkunastu miesięcy podobnie stanie się z książkami w miękkiej oprawie
2010 Amazon wprowadza model Kindle 3; cena podstawowej wersji – 139 USD
2010 startuje Google Editions; wirtualna półka użytkownika ma być docelowo dostępna z każdego urządzenia z przeglądarką internetową

Historia e-książki w Polsce

2000 ze strony internetowej Świata Książki można ściągnąć za darmo plik .doc z treścią powieści Olgi Tokarczuk “Dom dzienny, dom nocny” – fakt ten uważany jest za początek rynku książki elektronicznej w Polsce
2000
pierwsza polska płatna e-książka – “Jak nie dać się ogłupić. 46 krótkich kazań” Jarosława Kamińskiego (Wydawnictwo Nowy Świat) – cena wersji elektronicznej – 7 zł, wersji drukowanej – 20 zł
2000
wydawnictwo Tower Press uruchamia pierwszy w Polsce serwis internetowy zajmujący się sprzedażą e-książek – Literatura.net.pl
2004
rusza serwis Złote Myśli, największe wydawnictwo elektroniczne w Polsce; w ofercie głównie literatura fachowa; sprzedaż w oparciu o program partnerski
2007
rozpoczyna działalność biblioteka internetowa Wolne Lektury, udostępniająca w postaci cyfrowej lektury szkolne, które trafiły do domeny publicznej
2008
Rusza platforma sprzedaży e-książek Nexto.pl
2009
powstaje serwis Libenter.pl, sprzedający e-książki w abonamencie
2009 dystrybutor e-treści, firma Virtualo, wprowadza jako pierwsza w Polsce zabezpieczenie e-książek systemem Adobe Content Server 4
2009 premiera eClicto – pierwszej polskiej e-księgarni oferującej książki w formacie ePub, sprzedawane na komputer oraz własny czytnik
2010 Empik przejmuje 51% udziałów w Virtualo, otwiera sklep z e-książkami

*np. w sformułowaniu: “ja to w życiu bym tego e-booka nie wziął do ręki”

Share

Comment

Want to say something about this article? Let's discuss it on Twitter, Facebook, or Google+.